Er ontstaat een unieke chemie wanneer het queer-uitgaansleven en de directiekamer elkaar ontmoeten. De tl-verlichting lijkt zachter te worden en een warmere uitstraling te krijgen. Schouders zakken naar beneden. Er klinkt eerder gelach dan verwacht. Het script van zakelijke professionaliteit – vaak stijf, terughoudend en overgenomen van mensen aan wie nooit werd gevraagd zich te verantwoorden – begint losser te worden.

Voor Safiya Bashir betekent die verandering alles.

Make It Werk, het bedrijf dat zij mede heeft opgericht, is een door queer-mensen geleid adviesbureau dat inclusie in bedrijfsomgevingen bevordert door middel van creativiteit, performance en praktijkervaring. Via lezingen, workshops en meeslepende sessies streeft het bedrijf ernaar verder te gaan dan traditionele diversiteitstrainingen, door omgevingen te creëren waarin mensen zich betrokken en verbonden voelen en openstaan voor verandering.

Als medeoprichtster geeft Safiya vorm aan zowel de creatieve koers als de uitvoering van dit project, waarbij ze put uit haar achtergrond in de muziek en het nachtleven om de manier waarop deze gesprekken worden beleefd te veranderen. „We hopen dat mensen hier veel van opsteken,” zegt Safiya, „maar het gaat er vooral om dat mensen hier met een diep gevoel vandaan gaan.”

Safiya komt oorspronkelijk uit het Verenigd Koninkrijk en woont sinds 2017 in Amsterdam. Ze heeft een carrière opgebouwd waarin ze soepel lacht tussen muziek, het uitgaansleven, cultuur en inclusie. Via Make It Werk brengt ze die werelden samen – en tovert ze bedrijfsruimtes om tot iets dat meer op een dansvloer lijkt: levendig, interactief en menselijk.

Als haar wordt gevraagd hoe haar ervaring als dj – waarbij ze meer inclusieve ruimtes creëert – zich vertaalt naar haar werk in het bedrijfsleven, glimlacht Safiya. “Het zijn dezelfde vaardigheden,” zegt ze. “Het is gewoon een andere ruimte.”

„Als we de zakelijke wereld betreden, leveren we niet alleen maar informatie”, zegt ze. „We creëren een ervaring. We willen dat mensen iets in hun lichaam voelen, en niet alleen maar instemmend knikken.”

Dat instinct – om mensen niet alleen intellectueel, maar ook emotioneel te raken – komt uit een diepere bron dan strategie. Het komt voort uit haar eigen verhaal.

Safiya groeide op in het Verenigd Koninkrijk als queer Zuid-Aziatische vrouw en leerde al vroeg hoe belangrijk vertegenwoordiging is. „Je kijkt altijd de zaal rond”, zegt ze. „Je vraagt je altijd af: ‘Waar zijn de mensen die op mij lijken?’” Het was een vraag die haar ook in het uitgaansleven bleef achtervolgen.

Safiya woonde bij haar broer, die dj was in Londen, en raakte helemaal in de ban van elektronische muziek. Ze begon zelf ook te leren dj’en. De sfeer was opwindend – donkere ruimtes waar de bas dreunde, lichamen die synchroon bewogen – maar er klopte iets niet. De line-ups stonden vol op posters en schermen, maar weerspiegelden zelden de diversiteit waarvan zij wist dat die bestond.

“Toen ik begon met dj’en, was ik voortdurend op zoek,” zegt ze. “Soms zocht ik iemand uit Zuid-Azië. Soms zocht ik gewoon een andere vrouw. En het was er gewoon… niet.”

Die afwezigheid werd een katalysator. Samen met haar broer richtte Safiya RepresentAsian op, een platform dat zich inzet om de stemmen van Zuid-Aziaten in de elektronische muziek en het nachtleven meer gehoor te geven. Via podcasts, evenementen en het opbouwen van een gemeenschap begon ze het landschap te hervormen waaruit ze zich ooit buitengesloten had gevoeld. „Spoiler alert: we bestaan.”

Toen ons werd gevraagd waarom we ermee begonnen zijn, zegt ze: „Het is simpel. We wilden ervoor zorgen dat het onmogelijk zou zijn om ons te negeren.”

Diezelfde gedrevenheid – om te creëren wat nog niet bestaat – is terug te vinden in alles wat Safiya doet.

Nog voordat Make It Werk een naam had, had het al een ritme. In Amsterdam waren Safiya en haar medeoprichter Charlie Robertson al samen actief in het uitgaansleven. Hun drag-avond, God Save the Queers, was een explosie van kleur en geluid – glitter die het licht weerkaatste, baslijnen die door de vloer trilden, artiesten die het podium domineerden.

Safiya stond achter de draaitafels, peilde de sfeer in de zaal en gaf vorm aan de energie. „Je leert hoe je ruimte kunt creëren,” zegt ze. „Je leert hoe je mensen bij elkaar kunt brengen, hoe je de sfeer kunt veranderen, hoe je ervoor kunt zorgen dat mensen zich veilig genoeg voelen om zich te laten gaan.”

Het keerpunt kwam toen Charlie werd uitgenodigd om een Pride-lezing te geven en Safiya vroeg om mee te doen. Er was geen groots plan – gewoon twee partners die met de middelen die ze al hadden een nieuwe ruimte betraden.

“Het was niet zo van: ‘Laten we een bedrijf beginnen’,” zegt Safiya. “Het was gewoon: ‘Laten we dit eens proberen’.”

Het werkte. Toen werkte het weer. En nog een keer.

Al snel zag Make It Werk het levenslicht: een adviesbureau dat de sfeer van het queer-uitgaansleven naar de werkplek brengt via lezingen, workshops, optredens en begeleide gesprekken. Maar in wezen, zo benadrukt Safiya, is de missie eenvoudig.

“We proberen de manier waarop mensen zich in deze ruimtes voelen te veranderen,” zegt ze. “Want als je kunt veranderen hoe iemand zich voelt, kun je ook veranderen hoe diegene zich gedraagt.”

Voor Safiya is inclusie nooit iets abstracts geweest. Het is iets wat je beleeft, voelt en wat vaak ingewikkeld is. „Als queer vrouw met een donkere huidskleur moet je met meerdere dingen tegelijk omgaan,” zegt ze. „Je bent voortdurend bezig met zichtbaarheid, veiligheid en het gevoel erbij te horen.”

Dat besef bepaalt hoe ze elke ruimte benadert. De sessies van Make It Werk zijn geen lezingen, maar uitnodigingen. Deelnemers worden gevraagd om mee te doen, na te denken en met elkaar in gesprek te gaan.

“Als je vraagt hoe succes eruitziet, gaat het niet alleen om het applaus aan het einde,” zegt Safiya. “Het gaat erom dat mensen het gesprek voortzetten nadat wij zijn vertrokken.”

Toch is ze zich terdege bewust van de uitdagingen.

Een van de grootste misvattingen die bedrijven hebben over de inclusie van queer-mensen, zegt ze, is de overtuiging dat het werk al gedaan is. In Nederland, waar het homohuwelijk al 25 jaar is toegestaan, gaan sommige organisaties ervan uit dat Pride-vieringen en juridische mijlpalen betekenen dat er niet veel meer aan de hand is. „Er heerst een houding van: ‘Hebben we dat niet al meegemaakt? Zijn we nu niet allemaal gelijk?’”, zegt ze. “En het is gewoon: nee. Nog lang niet.”

Tegelijkertijd ziet ze dat er steeds meer aarzeling ontstaat rond diversiteits- en inclusiewerk. Safiya wijst op de internationale gevolgen van politieke retoriek, met name uit de Verenigde Staten, waar bedrijven zijn begonnen met het inkrimpen van DEI-budgetten, het vermijden van inclusieonderwerpen of zelfs helemaal bang zijn geworden om zich met queer-programma’s bezig te houden. De gevolgen zijn niet louter theoretisch. Make It Werk ervaart dit aan den lijve.

De gevolgen zijn duidelijk merkbaar. „Er heerst zeker angst”, zegt ze. „Bedrijven zijn bang om iets verkeerds te zeggen, of ze schrappen hun budgetten gewoon helemaal.”

Minder gesprekken. Minder investeringen.

"En juist dan is het werk het hardst nodig," voegt Safiya eraan toe.

Ze is al even openhartig over de realiteit achter queer cultureel werk. Achter dragqueens en muziek gaat vaak een kwetsbaarder ecosysteem schuil – een ecosysteem dat weliswaar op passie is gebaseerd, maar niet altijd op duurzame financiering.

Die spanning tussen vreugde en duurzaamheid is iets waar Safiya voortdurend mee worstelt. Via Make It Werk heeft ze een manier gevonden om die kloof te overbruggen. Bedrijfsbudgetten kunnen, mits doordacht ingezet, queer-kunstenaars en -gemeenschappen op manieren ondersteunen die grassroots-initiatieven vaak niet kunnen.

Met het oog op de toekomst denkt Safiya na over duurzaamheid. “Op dit moment komen we binnen, zorgen we voor die vonk, en dan gaan we weer weg,” zegt ze. “Maar hoe zorgen we ervoor dat die vonk ook echt uitgroeit tot iets blijvends?”

Ze streeft naar nauwere samenwerkingsverbanden met bedrijven, een langduriger betrokkenheid en een breder netwerk van partners – kunstenaars, artiesten en begeleiders die hun eigen perspectieven in het werk kunnen inbrengen.

Er is een serieuze intentie om middelen te herverdelen, anderen te ondersteunen en ervoor te zorgen dat queer creativiteit niet alleen wordt gevierd, maar ook wordt ondersteund.

Achter de glamour van queer cultureel werk gaat vaak de administratieve realiteit schuil: e-mails, logistiek, boekingen, strategie, voorstellen, begrotingen en de dagelijkse sleur van het opbouwen van iets duurzaam in een sector die zowel onmisbaar is als te kampen heeft met een tekort aan financiële middelen.

Wat het werk van Safiya zo boeiend maakt, is dat ze weigert vreugde los te koppelen van strategie. Voor Make It Werk is vreugde geen versiering. Het is een methodiek. Het is wat mensen in staat stelt om te luisteren, mee te doen en zich iets anders voor te stellen.

De kern van dit alles is een herinterpretatie van het begrip professionaliteit zelf.

Het gaat er niet om gemarginaliseerde mensen uit te nodigen in reeds bestaande ruimtes en hen te vragen zich aan te passen. Het gaat erom de omstandigheden in die ruimte te veranderen, zodat deze meer op samenwerking en inclusiviteit gericht is.

In een van de lezingen van Make It Werk, getiteld ‘Waarom we op het werk allemaal als dragqueens zouden moeten zijn’, fungeert drag als metafoor voor een inclusieve bedrijfscultuur. Charlie leidt de sessie, volledig in drag, en stelt de vraag wat professionaliteit eigenlijk inhoudt, waar het vandaan komt en voor wie het is bedacht.

Safiya herinnert zich dat ze in haar eerste banen probeerde een beperkt model van professionaliteit na te streven, gevormd door blanke mannen die op particuliere scholen hadden gezeten. Ze was niet blank. Ze was geen man. Ze had geen particuliere opleiding genoten. Maar net als zoveel mensen die de traditionele arbeidsmarkt betraden, begreep ze dat professionaliteit een bepaalde uitstraling, een bepaalde toon, een bepaalde houding en een bepaalde code leek te hebben – iets wat niemand je leerde, maar wat altijd aanwezig was. „Niemand vertelt je de regels,” zegt ze. “Maar je voelt ze wel.”

Nu is ze die regels aan het herschrijven. Als haar wordt gevraagd wat professionaliteit nu voor haar betekent, aarzelt Safiya geen moment. „Het zou niet moeten betekenen dat je jezelf klein moet maken,” zegt ze. „Het zou niet moeten betekenen dat je in één mal moet passen.”

Safiya en Charlie brengen verschillende perspectieven in hun werk in. Charlie is een blanke homoseksuele man en dragartiest. Safiya is een queer vrouw van kleur met een achtergrond in muziek, cultuur en het uitgaansleven. Samen vertegenwoordigen ze twee verschillende ervaringen binnen een gemeenschap die maar al te vaak wordt gereduceerd tot één afkorting of één Pride-campagne.

Dankzij die diversiteit kan Make It Werk het idee weerleggen dat ‘de queer-gemeenschap’ één uniforme ervaring is. Hun sessies nodigen mensen uit tot een gesprek, in plaats van inclusie te presenteren als iets dat vanaf een podium aan een passief publiek wordt aangeboden. De ruimte wordt interactief. Mensen worden gevraagd om mee te doen, na te denken en contact te maken.

Via Make It Werk laat Safiya zien dat professionaliteit veelzijdig kan zijn. Het kan humor, creativiteit, kwetsbaarheid en vreugde omvatten. Het kan er zo uitzien dat iemand voor een zaal staat, helemaal zichzelf is, en toch serieus wordt genomen.

“Je kunt jezelf blijven en toch uitblinken in wat je doet,” zegt ze. “Die twee dingen sluiten elkaar niet uit.”

Die overtuiging neemt ze mee naar elke ruimte waar ze binnenkomen.

De sfeer in de kamers verandert. Mensen komen tot rust. Er ontstaan gesprekken.

En ergens tussen het lachen en het nadenken door – verandert er iets.

Want voor Safiya zijn authenticiteit, vertegenwoordiging en vreugde geen bijzaak in haar werk.

Het is het werk.